Damon Albarn

Damon Albarn, geestelijk vader van Blur, Gorillaz en ‘een keur aan verliesgevende muziekprojecten’ is in Amsterdam om zijn nieuwe project Dr Dee te promoten: een soort opera over de occulte onderzoeker John Dee.

Bij binnenkomst in de Amsterdamse Desmet Studio’s loopt Damon Albarn te foeteren op zichzelf. De avond tevoren bezocht hij Silencio, de Parijse nachtclub van filmmaker David Lynch. Veel te laat geworden, veel te veel gedronken, met een dreunende kater als resultaat.

‘Van zulke nachten herstelde ik twintig jaar geleden toch makkelijker,’ zucht hij, terwijl zijn grijns een gouden tand onthult.

Ach, twintig jaar geleden. Toen was Popscene net uit, de single waarmee zijn zoekende bandje Blur richting vond en de britpoprage ontketende. Albarn was plots een ster in Engeland. In de VS zou hij pas echt succesvol worden met Gorillaz, de popformatie bestaande uit vier stripfiguurtjes, waarvan hij het muzikale brein is.

Gorillaz
Nu is hij 44, vader van de 12-jarige Missy en naast Gorillaz en het herenigde Blur ‘geestelijk vader van een keur aan verliesgevende muziekprojecten’, zoals hij het zelf schaterend omschrijft. Het nieuwste, waarover hij in Amsterdam komt vertellen, heet Dr Dee en is een soort opera, al zou hij het zelf nooit zo noemen: ‘Ik kan geen opera zingen en weet ook niet hoe je een opera schrijft, dus het lijkt me sterk dat Dr Dee er een is.’

Hij noemt het een liederencyclus, geschreven voor theater en daarna bewerkt tot een deze week verschijnend album, waarvan hij hoopt dat het op zichzelf kan staan. Dat de meningen daarover verdeeld zijn, heeft hem niet verrast. Het is in elk geval het eerste volwaardige album dat alleen hemzelf als afzender heeft, zelfs al werkten er meer vocalisten en muzikanten mee dan ooit tevoren. Dr Dee is het uitvloeisel van Albarns literatuurstudie naar John Dee (1526 tot 1608 of 1609), de predikant, wiskundige en onderzoeker van het metafysische en occulte die in de tweede helft van de 16de eeuw invloedrijk raadgever van koningin Elizabeth I was, maar later als oude gek en satanist zou worden afgeserveerd omdat hij hardnekkig onderzoek bleef doen naar het occulte, in het bijzonder de mogelijkheid in contact te treden met engelen en geesten.

Damon Albarn

Verbitterd, eenzaam en arm
John Dee stierf verbitterd, eenzaam en arm. ‘Misschien eindig ik ook wel zo,’ lacht Albarn. Iets serieuzer: ‘Het laatste album dat me veel geld opleverde, was Demon Days van Gorillaz uit 2005.’

De gemiddelde Brit van nu weet niet wie John Dee is. ‘Maar ik voelde me meteen met hem verwant. Ik ben altijd gefascineerd geweest door magie en ook door het mythische Engeland: het voorchristelijke Engeland, het Engeland van Stonehenge waarvan Dee tegen de Renaissance-trend in een exponent was. Ik móest over die man zingen, maar wilde eerst goed weten waarover ik het had.’ De liedjes die hij na zijn literatuurstudie schreef, gaan ironisch genoeg niet echt over John Dee, maar veeleer over Albarn zelf. Hij typeert ze als ‘intens persoonlijk’ en noemt ze ‘de intiemste liedjes die ik schreef’: ze gaan over zijn kijk op het leven, over zijn spiritualiteit, de neerslag van eeuwen geschiedenis in zijn ziel. Zijn Englishness.

Vooral dát, het op de staart trappen van het fenomeen ‘Englishness’, deed hij ook op de Blur-platen uit de periode 1993-1997, maar dan net even anders. ‘Toch liggen Dr Dee en Blur niet zo ver uiteen,’ zegt hij. ‘Neem een liedje als The Marvelous Dream: daar had ik ook een Blur-song van kunnen maken, maar ik vind projecten als Dr Dee op dit moment spannender en leuker.’

Hij maakte al eerder muziek voor een project dat een opera heette te zijn: Monkey: Journey To The West (2008), een theaterbewerking en verklanking van een 16de-eeuwse Chinese roman. Illustrator Jamie Hewlett, met wie Albarn Gorillaz vormt, werkte eraan mee. ‘Monkey ging veel minder diep dan Dr Dee,’ zegt Albarn. ‘We wilden van dat project gewoon iets moois maken in de esthetische zin van dat woord. Veel meer kon ook niet, want de teksten waren allemaal in het Mandarijn. Voor mijn gevoel liggen Blur en Dr Dee in elkaars verlengde omdat het persoonlijk en zeer Engels werk is. Gorillaz en Monkey zijn verwant omdat het bij die projecten puur om lol en esthetica draait.’

Pure lol. Jarenlang wekte Albarn de indruk dat het hem allemaal daarom ging. Het eerder dit jaar verschenen titelloze debuutalbum van zijn nieuwste bandje, de funkgroep Rocket Juice & The Moon (met de Nigeriaanse percussionist Tony Allen en Red Hot Chili Peppers-bassist Flea) past ook in dat plaatje.

In huilen uitbarsten
Toch is Albarn veranderd, al gebeurde dat pas toen de Blur-reünie hem in juni 2009 naar het Glastonbury-festival voerde. Op de dvd-registratie van dat optreden zien we Albarn tussen de coulissen ineenzijgen en in huilen uitbarsten, omdat het tot hem doordrong dat Blur niet louter een lolletje was geweest, maar werkelijk iets betekend had. Voor een generatie, voor Engeland.

Hij noemt het een ‘sleutelmoment’: ‘Zonder het besef dat toen over me heen stortte, had ik een project als Dr Dee nooit aangedurfd.’ Hij zal het publiek altijd blijven verrassen, en soms ontrieven, met extreem uiteenlopende muzikale projecten, voorspelt hij. ‘Noem me schizofreen, maar van de festivalweide van Glastonbury naar het London Coliseum hoppen, vind ik nu eenmaal leuk. Ik verwacht niet dat alle Blur-fans steeds weer die oversteek met me zullen maken. Ik hoop alleen dat ze Dr Dee een kans zullen geven. Of nee, bij nader inzien vraag ik zelfs dat niet van ze.’

door: Menno Pot – Volkskrant